Tek başına yaşayan yaşlıların ruhsal ve fiziksel sağlık risklerinin arttığına dikkat çekildi. Medicana International İzmir Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Müge Yaşar, sosyal izolasyonun demans riskini yüzde 50, erken ölüm riskini ise yüzde 35 artırdığını belirtti.
Türkiye’de yalnız yaşayan yaşlı nüfusun artması, sosyal izolasyonun sağlık üzerindeki etkilerini önemli bir gündem maddesi haline getirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, yalnız yaşayan yaşlıların yüzde 14,3’ünün aynı ilde yaşayan çocuğu bulunmuyor. Medicana International İzmir Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, kronik yalnızlığın demans, depresyon, kalp hastalıkları ve erken ölüm riskleriyle olan ilişkisine vurgu yaparak ailelere önemli uyarılarda bulundu.
Dr. Yaşar, yalnızlık ve sosyal izolasyonun farklı kavramlar olduğunu belirterek, fiziksel olarak tek başına yaşamanın her zaman ruhsal sağlık sorunu anlamına gelmediğini ifade etti. Yaşar, “Tek başına yaşayan her yaşlı birey psikiyatrik açıdan mutlak risk grubunda değildir; eğer bireyin güçlü bir sosyal ağı, zihinsel uğraşları ve fiziksel aktivitesi varsa sağlığını koruyabilir. Ancak eş kaybı, emeklilik ve hastalıkların birikimiyle sosyal çevrenin daralması, durumu sosyal izolasyona çevirdiğinde tıbbi bir kriz başlar.” dedi.
Sosyal bağlantı eksikliğinin sadece psikolojik değil, fiziksel sağlık açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu kaydeden Dr. Yaşar, uluslararası araştırmalara göre sosyal izolasyonun tüm nedenlere bağlı ölüm riskini yüzde 35 oranında artırdığını söyledi. Yaşar, ayrıca sosyal bağlantı eksikliğinin kalp hastalığı riskini yüzde 29, inme riskini ise yüzde 32 artırdığını belirtti.
Sosyal etkileşimin beyin sağlığının korunmasında önemli bir rol oynadığını belirten Dr. Yaşar, uzun süreli yalnızlık ve sosyal izolasyonun bilişsel gerilemeyle ilişkili olduğunu vurguladı. Yaşar, “Sosyal izolasyon, beyindeki nöral ağların yeterince uyarılmamasına neden olur. Güncel araştırmalar, kronik yalnızlık ve sosyal izolasyonun yaşlı bireylerde demans gelişme riskini yaklaşık yüzde 50 oranında artırdığını ortaya koymuştur.” ifadelerini kullandı. Ayrıca, şiddetli depresyonun yaşlılarda ‘Yalancı Demans’ (Pseudodemans) tablosu yaratabileceği ve bunun ancak uzman bir psikiyatrik muayene ile ayırt edilebileceği uyarısında bulundu.
Yaşlılık depresyonunun genç yaş gruplarından farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Dr. Yaşar, sürekli yorgunluk, uyku bozuklukları, iştahsızlık, isteksizlik ve vücut ağrılarının maskelenmiş depresyonun yaygın belirtileri olduğunu söyledi. Bu belirtilerin yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görülüp göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Çocukları farklı şehirlerde yaşayan yaşlı bireylerin aileleri tarafından düzenli olarak takip edilmesinin önemine değinen Dr. Yaşar, bu süreçte bireyin bağımsızlığının korunması gerektiğini belirtti. Ailelerin sık telefon etmesinin destekleyici olabileceğini ancak aşırı kontrolcülükten kaçınılması gerektiğini vurgulayan Yaşar, komşuluk ilişkileri, arkadaş çevresi ve sosyal etkinliklerin teşvik edilmesinin sağlıklı bir yaklaşım olduğunu söyledi. Eskiden aktif olan kişinin telefonlara geç dönmesi, dışarı çıkmayı reddetmesi gibi davranış değişikliklerinin ruhsal sorunlara işaret edebileceği konusunda aileleri uyardı.
