Merkez Bankası analizine göre, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının toplam yatırımı 116 milyar TL seviyesinde. Bu tutarın 57 milyar TL’si para piyasası fonlarında bulunuyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ❝Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?❞ başlıklı analizinde, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan Türkiye’deki reel sektör firmalarını inceledi. Analize göre 15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin firmanın bu fonlardaki toplam yatırımı 116 milyar TL. Bu tutarın 57 milyar TL’si para piyasası fonlarında, kalan kısmı hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde yer alıyor. Firmaların sektörel dağılımında belirgin bir yoğunlaşma görülmüyor.
Analize göre tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmalar, reel sektörün toplam aktiflerinin yaklaşık yüzde 1,2’sini, istihdamının yüzde 0,6’sını, cirosunun yüzde 0,9’unu, ihracatının yüzde 1,1’ini ve ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,9’unu oluşturuyor. Fon yatırımının son yıl bilançosundaki dönen varlıklara oranıyla hesaplanan maruziyet düzeyine göre yüksek grupta yer alan firmalar, istihdamın ve cironun on binde 3’ünü, toplam ticari kredilerin ise on binde 2’sini temsil ediyor. Bu firmaların ekonomideki ağırlığı görece düşük seviyede.
Analizde firmalar arası ticaret verileri kullanılarak fon yatırımcısı firmalara satış yapan tedarikçiler de belirlendi. Toplam satışları içinde tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların payı yüzde 5’in üzerinde olan tedarikçiler, ekonomideki toplam istihdamın yüzde 1,2’sini, cironun ise yüzde 1,5’ini oluşturuyor. Düşük maruziyet grubundaki firmalar dışlandığında bu oranlar belirgin şekilde düşüyor.
Haftalık verilere göre tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların kullandığı kısa vadeli TL kredilerin toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içindeki payı artıyor. Bu, söz konusu firmaların krediye erişiminin devam ettiğine işaret ediyor. TCMB’nin 1 Ekim 2026 tarihinde makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini desteklemek amacıyla yaptığı değişikliklerin de bu görünümde etkili olduğu değerlendiriliyor.
TCMB analizi, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların ve tedarikçilerinin ekonomideki ağırlığını ortaya koyuyor. Analizde, ❝Bu bulgular söz konusu firmaların karşılaştığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı gibi, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin bir sonuç da sunmuyor❞ ifadesi yer alıyor. Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflamanın tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebileceği belirtiliyor. TCMB’nin likidite yönetimini destekleyen adımları ile KOBİ ve özel sektör tahvili ihraççılarının finansmana erişimini destekleyen düzenlemelerinin olası risklerin sınırlanmasına yardımcı olabileceği, tasfiye sürecinde sağlanabilecek ilerlemenin de etkilerin hafiflemesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Analizlere, tasfiye kapsamındaki fonlarda 15 Eylül 2026 itibarıyla 1 milyon TL ve üzerinde yatırım bakiyesi bulunan firmalar dâhil edildi. Bu eşiğin altındaki yatırımlar da hesaba katıldığında toplam yatırım tutarı 116,2 milyar TL’ye, firma sayısı ise 4 bin 500’e ulaşıyor. Bu firmaların söz konusu fonlardaki yatırımlarının reel sektörün toplam aktiflerine oranı yaklaşık on binde 9. Aktif büyüklüğü için 2025 yıl sonu verileri, diğer göstergeler için en güncel veriler kullanıldı. İstihdam verileri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre 4A kapsamındaki ücretli çalışanları kapsıyor. Maruziyet düzeyleri, oranın yüzde 10 ve altında olması durumunda düşük, yüzde 10 ile yüzde 50 arasında orta, yüzde 50’nin üzerinde ise yüksek olarak tanımlandı. Firmaların ortalama kredi maliyetlerinin diğer firmalardan bir miktar yüksek olduğu, ancak istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı hesaplandı.
