[BHA] İzmir’in Gaziemir ilçesindeki eski kurşun fabrikası sahasında yürütülen çevresel iyileştirme çalışmaları, Antalya’da düzenlenen COP31 zirvesi kapsamındaki panelde değerlendirildi. Nükleer Düzenleme Kurulu, 22 Ekim 2026 tarihli kararıyla alandaki radyoaktif kirliliğin giderildiğini belirledi.
Gaziemir’de radyoaktif atıkların varlığı ilk olarak 2007 yılında tespit edildi. Kamuoyunda “İzmir’in Çernobili” olarak anılan saha, çevre kirliliği ve halk sağlığına yönelik olası riskler nedeniyle uzun yıllar gündemde kaldı. Sahanın temizlenmesine yönelik çalışmalar 2022 yılında kamu kurumlarının iş birliğiyle başlatıldı.
EKOVAR Çevre Grup A.Ş. tarafından yürütülen faaliyetler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinasyonunda ve Nükleer Düzenleme Kurumunun düzenleyici kontrolü altında gerçekleştirildi. Dört yıllık sürecin ardından hazırlanan nihai raporlar, ölçüm ve analiz sonuçları ile denetim bulguları Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından incelendi.
COP31 kapsamında EKOVAR tarafından düzenlenen “Atık ve Çevre: Endüstriyel, Kimyasal ve Radyoaktif Atıkların Yönetimi” başlıklı panelde konuşan Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul, sahanın mevcut durumuna ilişkin bilgi verdi. Erul, “Şu anda toprak kirliliğiyle ilgili olarak, benim bildiğim burasının takip gerektirmeyen bir saha olduğu ve toprak açısından da kirli olmadığı yönünde bir Saha Örnekleme Analiz Planı (SÖAP) raporu var. Burası, nükleerden arındırıldı, toprak kirliliği açısından sorun yok” dedi.
EKOVAR Atık Yönetimi ve Projeler Direktörü Erhan Oymak, 70 dönümlük sahanın çevresinde yerleşim alanları, sanayi kuruluşları ve bir ilkokul bulunduğunu belirterek, öncelikle sahanın çevresinin kapatıldığını söyledi. Oymak, “Bir buçuk yıl sonunda biz sahada yapılan tüm çalışmalarımız sonucunda, 500’ün üstünde sondaj, 95 binin üstünde ölçümle sahada yapılan çalışmaları ilgili kurumlarımıza raporlarıyla ve belgeleriyle sunmuş olduk” ifadelerini kullandı.
BCA Group Genel Müdürü Burak Deveci ise yalnızca radyoaktif kirliliğin değil, toprakta bulunan metal ve diğer kimyasal kirleticilerin de incelendiğini belirterek, “Şu an bu sahada izleme devam edecek, yer altı suyundan ve yüzey suyundan sadece, ama toprakta bir şey kalmadı” dedi.
EKOVAR AR-GE Proje ve İş Geliştirme Uzmanı Yunus Emre Durdu, projede yapay zekâ destekli bir ölçüm ve haritalandırma sistemi geliştirildiğini açıkladı. Durdu, “Bu sistemde manuel veri girişi yok. Cihazımız kendisi GPS verilerini ve ölçüm verilerini belleğine kaydediyor, daha sonrasında bu otomatik olarak haritalandırılıyor” diye konuştu.
EKOVAR Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Özer, projenin COP31’de paylaşılmasına değinerek, “Türk mühendisleri, atık yönetimi ve çevresel iyileştirmede küresel bir imza attı. İşte bunu şimdi dünyanın en büyük çevre zirvesinde referans olarak sunmanın gururunu yaşıyoruz” dedi.
Çalışmalarda Nükleer Düzenleme Kurumu radyolojik faaliyetlerin düzenleyici kontrolünü yürüttü. Sahadan çıkarılan radyoaktif atıkların yönetimi Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) tarafından gerçekleştirildi. Radyoaktif atıklar dışındaki diğer atıkların yönetimi ve topraktaki kimyasal kirliliğe ilişkin işlemler ise Bakanlığın sorumluluğunda yürütüldü. Bakanlık yetkililerine göre yer altı ve yüzey sularının izlenmesi sürdürülecek.