Cumhuriyet Savcısı Asım Ekren, ajans haberlerinin telif hakları kapsamındaki hukuki korumasını Basın Kanunu ve FSEK ışığında detaylıca inceledi.
Cumhuriyet Savcısı Asım Ekren, haber ajanslarının ürettiği yayınların telif hakları kapsamında nasıl korunması gerektiğini çeşitli kanunlar ve Yargıtay kararları çerçevesinde değerlendirdi. Ekren’in analizine göre, 5187 sayılı Basın Kanunu’nda eser sahibi tanımı bulunmakla birlikte, eser kavramının tanımı yapılmamıştır. Bu durum, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile birlikte değerlendirildiğinde, özellikle haber içeriklerinin hukuki statüsünü belirlemede karmaşıklık yaratmaktadır.
Mevcut mevzuatta, Basın Kanunu’nun süreli yayınlara odaklanması ve FSEK’in farklı alanları düzenlemesi nedeniyle, bir haberin telif hakkı kapsamının netleştirilmesi gerektiği belirtildi. Ekren, hak sahiplerinin korunmasının açıkça sağlanması için ya Basın Kanunu’nda “eser” tanımının yapılıp FSEK’e atıf yapılması ya da gazetecilik kapsamındaki haberlerin doğrudan FSEK’e dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.
Mevcut Basın Kanunu’nun 24. maddesi, süreli yayınlarda yayımlanmış içeriklerin kaynak göstermeksizin veya izin alınmadan yeniden yayımlanmasını adli para cezasıyla cezalandırmaktadır. Ancak, bu maddenin internet yayınlarını kapsayıp kapsamadığı, özellikle 7418 sayılı Kanun öncesi dönemde tartışmalıydı.
Uygulamada, abonelikle erişilen bir haber ajansı yayınını izinsiz kullanan internet sitelerinin durumu, Basın Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında mı yoksa FSEK’in 71. maddesindeki hak tecavüzü kapsamında mı değerlendirileceği önemli bir hukuki sorun teşkil etmektedir.
7418 sayılı Kanun öncesinde Yargıtay, internet ortamında gerçekleşen yayınların Basın Kanunu kapsamına girmediğini ve ajans yayınlarının genellikle FSEK kapsamında “eser” olarak nitelendirilemediğini, bunun yerine “gazete münderecatı” (içeriği) kapsamında kaldığını belirtmekteydi.
Yargıtay’ın bu konudaki içtihatları, eylemin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamındaki haksız rekabet hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini işaret ediyordu. TTK’nın 55. maddesi uyarınca, başkasına ait iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma haksız rekabet suçu oluşturabilirdi. Ancak, ajans haberlerinin yoğun emek ürünü olması sebebiyle, salt ticari niteliğinden ziyade özel kanunlarla korunması gerektiği vurgulanmıştır.
Gazete münderecatı niteliğindeki ajans haberlerinin korunması hususunda, genel kanun (lex generali) niteliğindeki TTK hükümleri yerine, özel kanun (lex specialis) niteliğindeki FSEK’in 36. maddesinin uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır. FSEK’in 36. maddesine göre kaynak gösterme zorunluluğuna aykırı davranmak, suç olarak tanımlanmasa da, FSEK’in 67. maddesi kapsamında özel hukuk koruması (tecavüzün kaldırılması davası) sebebi sayılmaktadır.
18.10.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7418 sayılı Kanun ile internet haber sitelerinin Basın Kanunu kapsamındaki süreli yayın tanımına dahil edilmesiyle, haber ajansı yayınlarının izinsiz olarak hem basılı eserde hem de internet ortamında yayınlanmasının artık Basın Kanunu’nun 24. maddesindeki “kaynak göstermeksizin yeniden yayım yapma suçu” kapsamına girebileceği değerlendirilmektedir.
