[BHA] Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR) Yüksek İstişare Kurulu Başkan Vekili Prof. Dr. Zakir Avşar, sosyal medya platformlarında dini, milli ve kültürel değerlerin ticari amaçlarla kullanılmasını ve bunun toplumsal etkilerini değerlendirdi.
Avşar, kaleme aldığı yazıda insanlık tarihi boyunca din, millet, aile, ahlak ve ortak hafızanın toplumları bir arada tutan temel değerler olduğunu belirterek, dijital platformlarda bu değerlerin giderek daha fazla görünürlük, etkileşim ve ekonomik kazanç amacıyla kullanıldığını ifade etti.
Sosyal medya kullanıcılarının dini hassasiyetlerinin dijital hediyeler üzerinden ekonomik kazanca dönüştürülmesinin yalnızca bireysel davranışlarla açıklanamayacağını kaydeden Avşar, platformların işleyiş biçiminin de değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Avşar, sanal ortamda Kabe görüntüsü eşliğinde tavaf animasyonları oluşturulması ve izleyicilerin gönderdikleri dijital hediyeler karşılığında isimlerinin bu animasyonlarda dolaştırılmasını eleştirdi. Avşar, “Bu tür uygulamalarda insanın inanç dünyasındaki hassasiyetler ekonomik kazanç elde etmenin araçları hâline getirilmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Bir kişinin gönderdiği dijital hediyenin dini bir karşılık taşıdığı izlenimi oluşturulmasının basit bir sosyal medya eğlencesi olarak görülemeyeceğini belirten Avşar, dini sembollerin yanı sıra milli hassasiyetlerin, aile mahremiyetinin ve toplumsal acıların da içerik üretiminde kullanılabildiğine dikkat çekti.
Dijital ekonomide kullanıcıların dikkatini platformda tutmanın temel hedeflerden biri olduğunu ifade eden Avşar, içerik öneri algoritmalarının etkileşimi ödüllendiren yapısının eğitici içeriklerden çok şaşırtıcı ve kışkırtıcı paylaşımların görünürlüğünü artırabildiğini belirtti.
Platformların kendisini tarafsız bir teknoloji ortamı olarak tanımlamasının sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını kaydeden Avşar, içerik öneri algoritmaları, canlı yayın sistemleri ve dijital hediye mekanizmalarının platformların bilinçli biçimde oluşturduğu ticari sistemin parçaları olduğunu söyledi.
Avşar, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası’nı örnek göstererek Türkiye’de dijital hediye ve bağış sistemlerinin hukuki ve mali boyutlarıyla ele alınması gerektiğini ifade etti.
Medya kuruluşlarının tartışmalı içerikleri haberleştirme biçimine de değinen Avşar, toplumsal tepki doğuran hadiselerin sansasyonel başlıklarla yeniden dolaşıma sokulmasının eleştirilen davranışın daha geniş kitlelere ulaşmasına neden olabileceğini belirtti.
Avşar, yazısını “Asıl tehlike bu tür davranışların giderek kanıksanmasıdır. Mesele birkaç sosyal medya kullanıcısının ölçüsüzlüğünden ibaret değildir. Kaybettiğimiz bizi insan yapan ortak değerlerdir” ifadeleriyle tamamladı.