Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye’deki üniversitelerin bilim, teknoloji, sağlık ve sosyal sorumluluk alanlarında yürüttüğü çalışmalardan haftanın öne çıkanlarını paylaştı.
YÖK’ün açıklamasında Atatürk Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, OSTİM Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi ve Harran Üniversitesinde yürütülen araştırma ve projelere yer verildi. Üniversitelerin yapay zekâ, sağlık teknolojileri, deniz araştırmaları ve mühendislik alanlarındaki uygulamalarının bilimsel araştırmalara ve günlük yaşamdaki sorunların çözümüne katkı sağlaması hedefleniyor.
Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi öncülüğündeki uluslararası araştırmada, 98 farklı sağlık durumuna sahip 4 bin 444 kişinin moleküler verileri analiz edildi. Nature Communications’ta yayımlanan Whole Blood Transcriptomics Atlas Across Human Diseases başlıklı çalışmada kanser, Alzheimer, Parkinson, diyabet ve kalp-damar hastalıklarının da aralarında bulunduğu farklı sağlık durumlarına ilişkin kan örnekleri incelendi. Makine öğrenmesi yöntemlerinin de kullanıldığı araştırmanın, hastalıkların erken teşhisinde yararlanılabilecek biyobelirteçlerin belirlenmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü, Ege Denizi, Marmara Denizi, Karadeniz ve Akdeniz’de yürüttüğü çalışmalarla bilimsel araştırmalarını sürdürüyor. Enstitü, R/V Koca Piri Reis araştırma gemisiyle bugüne kadar 500’den fazla bilimsel sefere çıktı. Cumhurbaşkanlığına sunulan R/V Emir Çakabey Yeni Araştırma Gemisi Projesi ile daha kapsamlı seferler ve deniz araştırmalarındaki teknik kapasitenin artırılması hedefleniyor. OSTİM Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Metin Balcı ve ekibi ise su altındaki hedeflerin yüksek çözünürlükte görüntülenmesini sağlayan taşınabilir yerli sonar sistemi geliştirdi. Arama kurtarma faaliyetlerine teknolojik destek sağlaması hedeflenen proje kapsamında üretilen 6 sonar sisteminden 5’i, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına (AFAD) teslim edildi.
Hacettepe Üniversitesi Nöroşirürji Eğitim, Araştırma ve İnovasyon Merkezi bünyesinde, riskli ve karmaşık beyin ameliyatlarının sanal ortamda planlanmasına yardımcı olan yerli dijital ikiz sistemi geliştirildi. Kişiselleştirilmiş Cerrahi Anatomi Görselleştirme Platformu (Persanavi) adlı sistem, hastaların radyolojik görüntülerinden beyin dokusu, damarlar, sinirler ve hastalıklı bölgelerin üç boyutlu modellerini oluşturuyor. Yapay zekâ ve bilgisayar teknolojilerinden yararlanılan uygulama sayesinde günler sürebilen modelleme işlemleri dakikalar içinde tamamlanabiliyor. Afyon Kocatepe Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Murat Hiçyılmaz tarafından geliştirilen CwBot adlı yapay zekâ modeli ise köprü ve benzeri taşıyıcı sistemlerde oluşabilecek yapısal hasarların erken tespit edilmesini amaçlıyor. Çelik köprüler ve kafes taşıyıcı sistemler için geliştirilen model, yapılardaki titreşimleri analiz ederek deprem, şiddetli rüzgâr, korozyon ve aşırı kullanım gibi etkenlerin yol açabileceği hasarların belirlenmesine yardımcı oluyor.
Harran Üniversitesinde ihtiyaç sahibi öğrencilerin giyim ve ayakkabı gereksinimlerini ücretsiz karşılamak amacıyla oluşturulan Genç Mağaza, 2022 yılından bu yana faaliyetlerini sürdürüyor. Proje kapsamında bugüne kadar 5 binden fazla öğrenciye ulaşılırken, yalnızca bu yıl yaklaşık 2 bin öğrenciye destek sağlandı. YÖK tarafından paylaşılan çalışmalar, üniversitelerde bilimsel araştırmaların yanı sıra teknoloji geliştirme ve sosyal destek alanlarında da farklı projelerin yürütüldüğünü ortaya koyuyor.
