Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi’nden Doç. Dr. Afig Gojayev, kolorektal kanserin erken teşhis ve tarama programları sayesinde büyük ölçüde önlenebilir bir hastalık olduğunu vurgulayarak, 45 yaşından itibaren düzenli taramaların hayati önem taşıdığını belirtti.
Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Genel Cerrahi ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Afig Gojayev, Mart ayının “Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı” olması vesilesiyle yaptığı açıklamada, dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı artan kolorektal kansere karşı toplumda farkındalık çağrısı yaptı. Doç. Dr. Gojayev, hastalığın erken teşhis ve tarama programları ile büyük ölçüde önlenebilir olduğunu vurguladı.
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) verilerine göre kolorektal kanser, dünya genelinde en sık görülen üçüncü kanser türü olup, kansere bağlı ölümlerde ise ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye’de de her yıl yaklaşık 20 bin yeni vaka tespit edildiğini belirten Gojayev, kanserlerin çoğunun bağırsakta oluşan “polip” adı verilen iyi huylu oluşumlardan geliştiğini ve bu poliplerin kansere dönüşmesinin yaklaşık 10 yıl sürdüğünü ifade etti. ❝Bu uzun süre aslında bizim için bir fırsattır. Tarama testleri sayesinde polipler erken dönemde tespit edilip çıkarılabilir ve böylece kanser gelişimi daha başlamadan önlenebilir❞ dedi.
Kolorektal kanser gelişiminde ileri yaş (50 yaş ve üzeri), ailede kolon kanseri öyküsü, bazı kalıtsal sendromlar ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları önemli risk faktörleri olarak sıralanmaktadır. Yaşam tarzının da etkisine dikkat çeken Doç. Dr. Gojayev, aşırı kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, obezite, sigara, alkol kullanımı ve hareketsiz yaşamın riski artırdığını; liften zengin beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı kilo kontrolünün ise koruyucu kalkan görevi gördüğünü belirtti.
Ülkemizdeki ulusal tarama programına göre 50-70 yaş arasındaki bireylerde iki yılda bir “gaytada gizli kan testi” yapılması ve on yılda bir kolonoskopi yaptırılması önerilmektedir. Ancak Doç. Dr. Gojayev, son yıllarda uluslararası kılavuzların, hastalığın genç yaşlarda da artış göstermesi sebebiyle tarama başlama yaşının 45’e çekilmesini tavsiye ettiğini bildirdi. Ailede risk faktörü bulunan kişilerin çok daha erken yaşlarda doktora başvurmasının hayati önem taşıdığını vurgulayan Gojayev, ❝En önemli mesajımız şudur: 45 yaşından itibaren kolorektal kanser taramalarına mutlaka başlanmalıdır❞ sözlerini aktardı.
Toplumda kolonoskopiye yönelik yersiz bir korku bulunduğunu dile getiren Doç. Dr. Gojayev, işlemin günümüzde son derece güvenli ve rutin olarak uygulandığını ifade etti. Gojayev, ❝İşlem sırasında hastalara ‘sedasyon’ adı verilen, hafif uyku sağlayan ilaçlar verildiği için hasta hiçbir şekilde ağrı veya acı hissetmez. Sadece 20-30 dakika süren bu işlemin ardından hastalar aynı gün normal hayatlarına dönebilirler❞ şeklinde konuştu. Kolonoskopinin sadece tanı koymakla kalmayıp, kanser öncüsü poliplerin o anda çıkarılmasına imkân tanımasının en büyük avantajı olduğunu belirtti.
Kolorektal kanserin erken dönemde çoğu zaman belirti vermediğinin altını çizen Doç. Dr. Gojayev, dışkılama alışkanlıklarında uzun süreli değişiklikler, dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan kilo kaybı, karın ağrısı veya nedeni belirsiz kansızlık gibi durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı. Gojayev, konuşmasını ❝Unutulmamalıdır ki kolorektal kanser erken tanı konulduğunda büyük oranda tedavi edilebilen bir hastalıktır. 45 yaşından itibaren taramanızı yaptırın, kolonoskopiden korkmayın. Erken tanı hayat kurtarır❞ diyerek tamamladı.
